คำศัพท์ต่าง ๆ ที่เรามักเจอในกระบวนการออกแบบ

ในโลกของคำย่อและคำศัพท์ใหม่ ๆ มากมาย เรามักจะพบว่าตัวเราเองต้องใช้คำที่หลากหลายเพื่ออธิบายสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ในกระบวนการออกแบบ "การออกแบบผลิตภัณฑ์และบริการตามความต้องการที่แท้จริงของผู้บริโภค" ไม่ใช่แนวคิดใหม่ แต่เราอาจจะต้องใช้คำศัพท์ที่แตกต่างกันเพื่ออธิบายความหมายนั้น ซึ่งคำต่าง ๆ ที่ใช้ในการอธิบายมีรายละเอียดแตกต่างกันออกไป หรืออาจสามารถใช้แทนกันได้ ในบทความนี้เราจะจัดกลุ่มและแยกคำศัพท์ตามขั้นตอนการทำงาน ตั้งแต่กรอบวิธีคิดไปจนถึงขั้นตอนในการเรียบเรียงวิธีการในการนำเสนอ

กรอบวิธีคิดในการออกแบบ คืออะไร?

การออกแบบที่มีผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง User-centered design (UCD) หรือ การออกแบบที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง Human-centered design (HCD): การออกแบบที่เน้นผู้ใช้งานหรือมนุษย์เป็นศูนย์กลางเพื่อให้ผู้ใช้งานได้เกิดประโยชน์สูงสุด หรือการออกแบบให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้งาน ไม่ใช่การออกแบบให้ถูกใจผู้ออกแบบ เจ้าของโปรเจกต์ หรือเจ้าของผลิตภัณฑ์ ในทางปฏิบัติ กรอบคิดนี้หมายความว่าทุกการตัดสินใจด้านการออกแบบควรย้อนกลับมาถามเสมอว่า "ผู้ใช้จริง ๆ ต้องการอะไร?" ไม่ใช่ "เราอยากให้มันเป็นอย่างไร?"

วิธีการออกแบบแต่ละแบบต่างกันอย่างไร?

การออกแบบการบริการ (Service Design): 
การออกแบบโดยคำนึงถึงผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับงานบริการทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นผู้ใช้บริการ ผู้ให้บริการ เพื่อสร้างการบริการที่มีประสิทธิภาพ

การออกแบบประสบการณ์ Experience Design (XD) / การออกแบบปฎิสัมพันธ์ Interaction Design (IxD):
การออกแบบเน้นไปที่การโต้ตอบของผู้ใช้ รวมไปถึงจุดต่าง ๆ ที่อยู่ระหว่างผู้ใช้กับผลิตภัณฑ์ ระบบ หรือบริการ

การออกแบบประสบการณ์ผู้ใช้งาน User Experience Design (UX or UXD):
การออกแบบประสบการณ์ของผู้ใช้งานในด้านความรู้สึกที่ตอบสนองต่อการใช้งานผลิตภัณฑ์ หรือระบบต่าง ๆ โดยมุ่งเน้นไปที่ผู้ใช้และธุรกิจตั้งแต่เริ่มต้น ซึ่งสามารถเพิ่มมูลค่าใหม่ให้กับผลิตภัณฑ์หรือสร้างเอกลักษณ์ให้กับธุรกิจ

การออกแบบปัจจัยต่าง ๆ ที่เชื่อมต่อกับผู้ใช้งาน User Interface Design (UI or UID):
การออกแบบในส่วนของการนำเสนอข้อมูล ส่วนที่ติดต่อกับผู้ใช้ หรือส่วนที่เป็นรูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์เพื่อสื่อสารกับผู้ใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นสี ตัวอักษร และรูปร่าง

การออกแบบประสบการณ์ผู้ใช้งานอย่างรวดเร็ว Lean UX & Agile UX:
Lean UX ช่วยเร่งกระบวนการ UX โดยให้ความสําคัญกับการส่งมอบน้อยลง และมุ่งเน้นไปที่การปรับปรุงประสบการณ์ของผู้ใช้งานปลายทาง ในทางกลับกัน เป้าหมายหลักของ Agile UX คือการรวมนักพัฒนาและนักออกแบบในกระบวนการ Agile ของการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ในขณะที่ยังคงยึดหลักการการออกแบบ UX แบบดั้งเดิม กล่าวง่าย ๆ คือ Lean UX เน้นที่การลด output และทดสอบสมมติฐานให้เร็วที่สุด ส่วน Agile UX เน้นที่การทำงานร่วมกันระหว่างทีมออกแบบและทีมพัฒนาใน sprint cycle เดียวกัน ซึ่งทั้งสองแนวทางสามารถนำมาใช้ร่วมกันได้ขึ้นอยู่กับขนาดและจังหวะของทีม

กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking):
การคิดเชิงออกแบบมีวิธีคิดดังนี้ การค้นหา > การออกแบบ > การสร้างต้นแบบ > ทดสอบ > ทำซ้ำ ซึ่งเน้นไปที่ผู้ใช้งานหรือมนุษย์เป็นศูนย์กลาง โดยจะต้องดูด้วยว่าผลลัพธ์ของการคิดเชิงออกแบบนั้นสามารถเป็นไปได้ทั้งในทางเทคโนโลยีและในเชิงกลยุทธ์หรือไม่ ขั้นตอน "ทำซ้ำ" ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าต้องเริ่มใหม่ตั้งแต่ต้นทุกครั้ง แต่หมายถึงการนำสิ่งที่ได้จากการทดสอบกลับมาปรับปรุงในจุดที่พบปัญหา แล้วทดสอบซ้ำจนกว่าผลลัพธ์จะสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้จริง ๆ

ความคิดเชิงระบบ (System Thinking):
การคิดเชิงระบบจะเชื่อมต่อทั้งในเชิงข้อมูลและวิธีการการทำงานให้สอดคล้องสัมพันธ์กันเพื่อทำความเข้าใจภาพรวมทั้งหมด ดังนั้นทีมออกแบบจึงจำเป็นต้องเข้าใจการทำงานของระบบทั้งหมดเพื่อที่จะสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละขั้นตอนได้ ไม่ใช่เพียงเข้าใจขั้นตอนการทำงานขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งเท่านั้น

สรุป

ในขั้นตอนของการวางแผน การคิด หรือการพูดคุยเพื่อ “ออกแบบโดยมีผู้ใช้งานหรือมนุษย์เป็นศูนย์กลาง” เราควรเริ่มจากการออกแบบการสื่อสารให้ชัดเจนก่อน ทั้งในด้านคำศัพท์ ความหมาย และบริบท เพื่อให้เพื่อนร่วมงานไปจนถึงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับโปรเจกต์สามารถเข้าใจเนื้อหาได้อย่างครบถ้วนและตรงกัน ลดโอกาสในการตีความที่คลาดเคลื่อน ไม่ว่าจะเป็นเอกสารต่าง ๆ ตั้งแต่เอกสารกำหนดขอบเขตการทำงาน (Terms of Reference หรือ TOR) บรีฟ ไปจนถึงการประชุมในแต่ละครั้ง เพื่อหลีกเลี่ยงความล่าช้าที่เกิดจากการต้องใช้เวลาในการตีความหมายของคำศัพท์หรือแนวคิดร่วมกัน การตกลงเรื่องคำศัพท์และนิยามตั้งแต่วันแรกจึงไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย แต่เป็นการลงทุนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของความเข้าใจผิดตลอดทั้งโปรเจกต์