การออกแบบที่สามารถเข้าถึงได้ (Accessible Design)

Accessible Design หรือ การออกแบบที่สามารถเข้าถึงได้ เป็นสิ่งที่กำลังมีความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะบนดิจิทัล สังเกตได้จากสิ่งต่าง ๆ รอบตัวในปัจจุบันที่ได้กลายมาอยู่ในรูปแบบดิจิทัล SUFFIX เรามองว่า มีความจำเป็นหากธุรกิจของคุณให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา และต้องการให้สินค้าหรือบริการบนดิจิทัลของคุณเข้าถึงผู้คนได้ง่ายและครอบคลุม ในมุมมองของ UX design thailand การออกแบบที่ดีไม่ได้หมายความว่าสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ต้องให้ผู้ใช้ทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงและใช้งานได้จริงด้วย

Accessible Design คืออะไร?

Accessible Design คือ การออกแบบทุกประเภทที่ทำให้ทุกคนสามารถใช้งานได้อย่างเท่าเทียมกัน และไม่มีอุปสรรคหรือปัญหาในการเข้าใช้งาน โดยเฉพาะคนพิการหรือผู้สูงอายุ โดยการออกแบบจะต้องตอบโจทย์ทุกคน นี่จึงเป็นเรื่องสำคัญและน่าสนใจอย่างมากสำหรับการออกแบบประสบการณ์ผู้ใช้งาน หรือ User Experience (UX)

แล้วเราจะทำอย่างไรให้การออกแบบนั้นดีต่อผู้ใช้งาน (User) มากที่สุด?

Accessible Design มีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับธุรกิจ นักออกแบบ รวมถึงนักพัฒนา เพราะจำเป็นต้องรู้ว่า เมื่อออกแบบหรือพัฒนาเว็บไซต์ไปแล้ว ผู้ใช้งานจะได้รับประโยชน์นั้นครบถ้วนหรือไม่ รวมถึงต้องใช้งานได้อย่างเท่าเทียมกัน

หลักการสำคัญของ Accessible Design มีอะไรบ้าง?

สี (Color)

การใช้สีมีผลกระทบต่อโรคทางสายตาบางชนิด การใช้สีอ่อนทำให้เกิดความลำบากต่อผู้ใช้งานที่ต้องพยายามแยกแยะสี ตัวอย่างเช่น การใช้ตัวอักษรสีขาวบนพื้นหลังสีเทาอ่อน อาจดูสวยงาม มีความทันสมัย แต่สำหรับผู้ใช้บางรายอาจไม่สามารถมองเห็นได้ และไม่รู้ว่ามีข้อความอยู่ตรงจุดนั้น ดังนั้นการออกแบบจึงต้องใส่ใจกับการใช้สีและสีคู่ตรงข้ามเป็นอย่างมาก

ตัวอักษร (Text)

ในปัจจุบันเราอาจเห็นได้ว่า หลายเว็บไซต์เลือกใช้ฟอนต์ที่มีความทันสมัย ซึ่งมีลักษณะบางและดูสะอาดตา เพื่อความสวยงามของเว็บไซต์ แต่การเลือกใช้ตัวอักษรหรือฟอนต์รูปแบบนี้อาจทำให้ผู้ที่มีความบกพร่องทางสายตาไม่สามารถเข้าถึงได้ รวมถึงการเลือกใช้ขนาดฟอนต์ก็สำคัญเช่นกัน ควรหลีกเลี่ยงการทำให้ตัวอักษรหรือข้อความมีขนาดเล็กกว่า 14–16 px เพราะจะทำให้อ่านยาก รวมไปถึงการจัดรูปแบบตัวอักษรให้ง่ายกับการอ่านแบบ Speed Reading

สื่อต่าง ๆ (Media)

การฟังเนื้อหาแทนการอ่านหรือการมี Subtitle ประกอบการฟัง ถือเป็นอีกหนึ่งฟังก์ชันที่จะทำให้ Digital Product เช่น เว็บไซต์และแอปพลิเคชันมีมูลค่าและมีประโยชน์มากยิ่งขึ้น เพราะสามารถทำให้ผู้ใช้งานทุกคนสามารถเข้าถึงได้ ตัวอย่างเช่น เว็บไซต์บทความที่มีการเพิ่มฟังก์ชันการอ่านสำหรับผู้พิการทางด้านสายตา หรือ Social Media อย่าง YouTube ที่มีการทำ Subtitle ประกอบวิดีโอที่นับเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับผู้มีปัญหาทางการได้ยิน นอกจากนี้ การใส่ Alt Text ให้กับรูปภาพทุกภาพบนเว็บไซต์ก็เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของ Media accessibility ที่สำคัญมาก เพราะช่วยให้ Screen Reader สามารถอ่านคำอธิบายภาพให้กับผู้ที่มีความบกพร่องทางสายตาได้ แม้ในกรณีที่รูปภาพนั้นไม่สามารถแสดงผลได้

ความสำคัญของ Digital Product Accessibility

Digital Product Accessibility หมายถึง การสร้างเว็บไซต์และแอปพลิเคชันที่มีการออกแบบและพัฒนาเพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึง และใช้งานได้อย่างเท่าเทียมกันและไม่มีอุปสรรค โดยเฉพาะบุคคลที่มีความทุพพลภาพและผู้สูงอายุที่มีจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือแม้แต่ผู้ทุพพลภาพชั่วคราว เช่น แขนหัก หรือ คนสายตาสั้นที่อาจไม่ได้สวมแว่นในขณะนั้น ก็จะได้รับประโยชน์เช่นกัน โดยการออกแบบเราจะใช้มาตรฐาน WCAG มากำหนดการออกแบบและพัฒนาเว็บไซต์

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines)

การเข้าถึงเว็บไซต์และแอปพลิเคชันขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายอย่างที่ทำงานร่วมกัน รวมถึงเทคโนโลยี เช่น เว็บเบราว์เซอร์และอุปกรณ์ ซึ่ง WCAG เป็นมาตรฐานของ Web Accessibility โดย W3C ได้กำหนดมาตรฐานนี้สำหรับการออกแบบและพัฒนาเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ โดย WCAG แบ่งระดับความสอดคล้องออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับ A (ขั้นพื้นฐาน), ระดับ AA (มาตรฐานที่ธุรกิจส่วนใหญ่ควรบรรลุ) และระดับ AAA (ระดับสูงสุดที่ใช้ในบางบริบทเฉพาะ) ซึ่งในทางปฏิบัติ ระดับ AA คือเป้าหมายที่นักออกแบบและนักพัฒนามักใช้เป็นเกณฑ์กลางในการออกแบบและตรวจสอบ Digital Product

การออกแบบ Digital Product อาจสามารถแก้ปัญหาให้ธุรกิจหรือแก้ปัญหาด้านการสื่อสาร แต่ไม่ควรที่จะสร้างปัญหาใหม่ให้กับผู้ที่เข้ามาใช้งาน และควรที่จะออกแบบเพื่อรองรับการใช้งานหรือเผยแพร่ข้อมูลให้กับผู้ใช้ได้อย่างเท่าเทียมกัน